WASHINGTON / SEOUL (Reuters) – Mỹ tuyên bố sẽ sẵn sàng tiếp tục đàm phán với Bắc Triều Tiên sau khi Bình Nhưỡng cam kết hôm thứ Tư tháo dỡ các cơ sở tên lửa chính của nó và đề xuất sẽ đóng cửa khu vực hạt nhân Yongbyon chính nếu Washington thực hiện các hành động không xác định.
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho biết ông đã mời Ngoại trưởng Bắc Triều Tiên gặp nhau tại New York vào tuần tới, với mục tiêu hoàn thành việc hạt nhân hóa vào tháng 1 năm 2021, sau một hội nghị thượng đỉnh Bình Nhưỡng giữa các nhà lãnh đạo của hai miền Triều Tiên.
Hoa Kỳ dường như háo hức nắm bắt các cam kết của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un trong các cuộc đàm phán với Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in ngay cả khi các nhà phê bình cho biết các bước đã không đưa Bình Nhưỡng vào một khóa học cho việc đảo ngược không thể đảo ngược.
Bắc Triều Tiên sẽ cho phép các chuyên gia từ các nước liên quan xem xét việc đóng cửa trang thử nghiệm tên lửa và bệ phóng tại Tongchang-ri, Moon cho biết tại một cuộc họp báo chung với Kim sau cuộc họp tại thủ đô Bắc Triều Tiên.
Bắc Triều Tiên cũng sẽ thực hiện các bước bổ sung như đóng tổ hợp hạt nhân Yongbyon chính của mình nếu Hoa Kỳ thực hiện các biện pháp đối ứng không xác định, Moon nói thêm.
Sự hồi sinh đột ngột của ngoại giao sau vài tuần nghi ngờ về chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc liệu Bắc Triều Tiên có sẵn lòng thương lượng sau khi một hội nghị thượng đỉnh giữa Trump và Kim kết thúc vào tháng 6 không mang lại kết quả rõ ràng.
Ngày hoàn thành tháng 1 năm 2021 là thời hạn cụ thể nhất được dự kiến là một quá trình cố gắng để Bắc Hàn chấm dứt chương trình hạt nhân, có thể đe dọa các đồng minh của Hoa Kỳ Hàn Quốc và Nhật Bản cũng như quê hương Hoa Kỳ.
Ngoài việc mời Bộ trưởng Ngoại giao Bắc Triều Tiên Ri Yong Ho gặp nhau khi cả hai đang ở New York vào tuần tới để tổ chức Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hàng năm, Pompeo nói Washington đã mời đại diện của Bình Nhưỡng gặp đại diện đặc biệt của Mỹ cho Bắc Triều Tiên, Stephen Biegun , tại Viên tại “cơ hội sớm nhất”.
Trung Quốc, người ủng hộ kinh tế quan trọng nhất của Bắc Triều Tiên và đồng minh ngoại giao, cho biết họ nhiệt liệt hoan nghênh thỏa thuận đạt được ở Bình Nhưỡng và ủng hộ mạnh mẽ nó.
“Chúng tôi hoàn toàn không thể để cho điều này khó khăn để đi qua cơ hội cho hòa bình trượt đi một lần nữa,” nhà ngoại giao hàng đầu của chính phủ Trung Quốc, Hội đồng Nhà nước Wang Yi, cho biết trong một tuyên bố.
SKEPTICISM
Một số quan chức Mỹ rất hoài nghi. Phát biểu trước tuyên bố của Pompeo, hai quan chức cấp cao của Mỹ tham gia vào chính sách Mỹ-Bắc Triều Tiên lên tiếng lo ngại rằng Kim đang cố gắng lái xe nêm giữa Washington và Seoul.
Tại hội nghị thượng đỉnh, hai miền Triều Tiên đã nhất trí về kế hoạch tiếp tục hợp tác kinh tế, bao gồm cả làm việc để kết nối lại đường sắt và đường bộ. Họ cũng đồng ý khởi động lại một công viên nhà máy ở một thành phố biên giới Kaesong và các tour du lịch đến khu nghỉ mát Núi Kumgang phía Bắc, khi các điều kiện được đáp ứng.
Các quan chức Mỹ đề nghị Kim cố gắng giảm áp lực kinh tế để kiềm chế các chương trình hạt nhân của mình và cắt giảm lý do cho quân đội Mỹ có trụ sở tại Hàn Quốc bằng cách cải thiện quan hệ với Seoul.
Hoa Kỳ có khoảng 28.500 lính Mỹ tại Hàn Quốc để ngăn chặn cuộc tấn công của Bắc Triều Tiên. Bình Nhưỡng từ lâu đã tìm cách rút lui và Trump đã đặt câu hỏi về lý do và chi phí của họ.
“Không có gì Bắc cung cấp cho đến nay mà sẽ tạo thành phong trào không thể đảo ngược đối với khử nhân, tuy nhiên bạn xác định rằng, vào tháng 1 năm 2021 hoặc bất kỳ thời gian nào khác, hoặc thậm chí giảm mối đe dọa quân sự nó đặt ra cho miền Nam và khu vực,” một quan chức tình báo Mỹ.
“Tất cả mọi thứ ở ngoài đó bây giờ là có điều kiện đối với các hành động của Hoa Kỳ sẽ làm giảm áp lực lên miền Bắc để hợp tác hoặc (được) lấp đầy sơ hở và lối ra,” viên chức bổ sung, nói với điều kiện giấu tên.
Các quan chức Mỹ cho biết sự mơ hồ về những gì Washington phải làm cho miền Bắc để đóng cửa khu phức hợp hạt nhân tại Yongbyon đã cho Kim phòng tranh luận rằng Washington đã không làm đủ cho Bắc Triều Tiên để làm theo thông qua cam kết của mình.
TRUMP: ‘HE’S CALM, TÔI LÀ CALM’
Ngay cả khi Bắc Triều Tiên đã đóng cửa Yongbyon, các quan chức và các chuyên gia tin rằng nó có các cơ sở hạt nhân bí mật khác.
Cố vấn an ninh quốc gia của Hàn Quốc, Chung Eui-yong, cho biết các bước đối ứng của Mỹ có thể bao gồm một tuyên bố cuối chiến tranh. Hàn Quốc và Hoa Kỳ vẫn còn kỹ thuật chiến tranh với Triều Tiên vì Chiến tranh Triều Tiên 1950-53 chấm dứt trong một cuộc đình chiến và không phải là một hiệp ước hòa bình.
Mặc dù thỏa thuận giữa Hàn Quốc và Nhật Bản thất bại trong việc quy định cam kết của Bắc Triều Tiên tuyên bố các cơ sở hạt nhân và tên lửa để kiểm tra và ngừng hoạt động cuối cùng, Seoul đã đàm phán với cả Bình Nhưỡng và Washington về vấn đề này.
“Những gì Bắc Triều Tiên thực sự muốn và ưu tiên của họ có thể khác với chúng ta”, quan chức nói với các phóng viên hôm thứ Năm với điều kiện giấu tên.
“Chúng ta đang nói về một gói mang nhiều yếu tố, bao gồm việc tuyên bố các cơ sở, Yongbyon và Tongchang-ri, là lợi ích của Hoa Kỳ, và từ phía Bắc, các vấn đề bình thường hóa quan hệ, chấm dứt chiến tranh và nới lỏng trừng phạt. ”
Bất chấp sự nghi ngờ của các quan chức Mỹ và các nhà phân tích bên ngoài, cam kết của Bắc Triều Tiên tại hội nghị thượng đỉnh với tổng thống Hàn Quốc đã thu hút một phản ứng nhiệt tình từ Trump.
Phát biểu trước ý kiến của Pompeo, Trump hoan nghênh cam kết của Kim, gọi họ là một phần của “tiến bộ to lớn” với Bình Nhưỡng trên một số mặt trận, và ca ngợi “tin rất tốt” từ hội nghị thượng đỉnh giữa Hàn Quốc.
“Anh ta bình tĩnh, tôi bình tĩnh – vì vậy chúng ta sẽ thấy những gì sẽ xảy ra”, Trump, người năm ngoái đã đe dọa sẽ phá hủy Bắc Triều Tiên, nói với các phóng viên.
‘KHUYẾN MẠI THEATRICAL’
Kim cam kết sẽ hướng tới việc “triệt tiêu hoàn toàn bán đảo Triều Tiên” trong hai cuộc họp với Mặt Trăng vào đầu năm nay và tại hội nghị thượng đỉnh của ông với Trump.
Tuy nhiên, các cuộc thảo luận về cách thực hiện các cam kết mơ hồ kể từ khi chùn bước và Bắc Triều Tiên đã liên tục từ chối từ bỏ kho vũ khí hạt nhân của mình một cách đơn phương.
Washington đã yêu cầu hành động cụ thể, chẳng hạn như tiết lộ đầy đủ các cơ sở hạt nhân và tên lửa của Bắc Hàn, trước khi đồng ý với các mục tiêu chính của Bình Nhưỡng, bao gồm cả biện pháp trừng phạt quốc tế và kết thúc chính thức của Chiến tranh Triều Tiên.
Trong khi Bắc Triều Tiên đã ngừng các thử nghiệm hạt nhân và tên lửa trong năm qua, nó đã không cho phép thanh tra quốc tế về việc tháo dỡ địa điểm thử nghiệm hạt nhân Punggye-ri vào tháng 5, và chỉ trích rằng hành động của họ là hiển thị và có thể đảo ngược.
Một ngày sau hội nghị thượng đỉnh Trump-Kim ngày 12 tháng 6, Pompeo cho biết ông hy vọng đạt được “giải trừ lớn” của Bắc Triều Tiên vào cuối tháng 1 năm 2021 của Trump.
Tuyên bố mới nhất của ông rằng quá trình “nên được hoàn thành vào tháng 1 năm 2021” có thể là một tín hiệu mà Washington sẽ không chờ đợi mãi mãi.
“Tuyên bố rõ ràng ngụ ý rằng các hội nghị thượng đỉnh liên Triều Tiên và những lời hứa sân khấu để tháo dỡ các cơ sở lẻ chỉ đơn giản là không thể thay thế cho một quá trình đàm phán về vấn đề hạt nhân”, Daniel Russel thuộc Viện Chính sách Xã hội Châu Á cho biết.
“Việc kêu gọi chấm dứt nhiệm kỳ của Trump vào tháng 1 năm 2021 là một cách khác để nói với miền Bắc rằng sự kiên nhẫn của Mỹ không phải là không giới hạn và Kim Jong Un sẽ không thể tránh được việc hủy diệt hạt nhân vô thời hạn”, Russel nói thêm.
Báo cáo của Lesley Wroughton ở Washington và Hyonhee Shin ở Seoul; Báo cáo bổ sung của Joyce Lee, Soyoung Kim và Joint Corps, Jeongmin Kim, Haejin Choi và Ju-min Park ở Seoul, Ben Blanchard và Zhang Min ở Bắc Kinh, và Roberta Rampton, David Brunnstrom và John Walcott ở Washington; Viết bởi Yara Bayoumy và Arshad Mohammed; Biên tập bởi David Gregorio, Peter Cooney và Lincoln Feast.
